فرانشیز در بیمه مسئولیت: چرا و چقدر؟
پاسخ کوتاه
فرانشیز، سهمی از هر خسارت است که بر عهده بیمهشده باقی میماند و بیمهگر آن را برای سه هدف تعیین می‌کند: مشارکت بیمهشده در ریسک، مهار ادعاهای بسیار خرد و جلوگیری از بی‌احتیاطی پس از صدور بیمهنامه. وقتی بخشی از خسارت همیشه بر عهده خود بیمهشده است، انگیزه رعایت ایمنی و مستندسازی در محل فعالیت برقرار میماند. به همین دلیل، رشتههایی با تکرار خسارتهای کوچک، فرانشیز برجسته‌تری دارند.
چرا بیمهگر فرانشیز تعیین می‌کند؟
فرانشیز، سهمی از هر خسارت است که بر عهده بیمهشده باقی میماند و بیمهگر آن را برای سه هدف تعیین می‌کند: مشارکت بیمهشده در ریسک، مهار ادعاهای بسیار خرد و جلوگیری از بی‌احتیاطی پس از صدور بیمهنامه. وقتی بخشی از خسارت همیشه بر عهده خود بیمهشده است، انگیزه رعایت ایمنی و مستندسازی در محل فعالیت برقرار میماند. به همین دلیل، رشتههایی با تکرار خسارتهای کوچک، فرانشیز برجسته‌تری دارند.
فرانشیز در تسویه خسارت چگونه اعمال میشود؟
فرانشیز در هر خسارت جداگانه اعمال میشود؛ بیمهگر مبلغ قابل پرداخت را با کسر فرانشیز قطعی یا درصدی تعیین می‌کند و اگر خسارت کمتر از فرانشیز باشد، پرداختی انجام نمیشود. فرانشیز مختلط، هر کدام از مبلغ ثابت یا درصد را که بیشتر باشد اعمال می‌کند. این شرط‌ها باید در بیمهنامه صریح درج شده باشند تا در تسویه، محل اختلاف نشوند.
چقدر فرانشیز برای کسب‌وکار مناسب است؟
انتخاب فرانشیز، معامله‌ای میان حق بیمه و ریسک نقدینگی است؛ هرچه فرانشیز بزرگ‌تر، حق بیمه کمتر و سهم پرداختی خودتان در هر رخداد بیشتر. کسب‌وکاری که جریان نقدی روزانه‌اش راحت است می‌تواند فرانشیز بیشتری بپذیرد و نرخ را پایین بیاورد؛ کسب‌وکاری با نقدینگی محدود، فرانشیز خردتر امن‌تر است. نکات زیر در تصمیم کمک می‌کند.
- بیشینه خسارت خردی که می‌توانید بدون فشار پرداخت کنید
- تفاوت واقعی حق بیمه در دو پیشفاکتور با فرانشیز متفاوت
- فرانشیز هر رشته به تفکیک، نه یک عدد برای همه پوشش‌ها
- اثر فرانشیز بر تعهد پرداخت در خسارتهای چندشاکی
فرانشیز در بیمه مسئولیت کارفرما چه جایگاهی دارد؟
در بیمه مسئولیت کارفرما، خسارتهای جانی کارکنان، مانند دیه و هزینه درمان، مبنای مطالبه است و فرانشیز معمولاً برای مهار ریسک‌های خرد درمانی و بهره‌برداری تعیین میشود. میزان متعارف فرانشیز با تجربه خسارت صنعت و شمار کارکنان همخوان میشود و در بیمهنامه به تفکیک درج می‌گردد. فرانشیز پایین‌تر، حق بیمه را بالا میبرد؛ اما خسارتهای خرد را به بیمهگر منتقل می‌کند.
فرانشیز، دلیل تعویق اعلام خسارت نیست
برخی بیمه‌شدگان می‌پندارند چون بخشی از خسارت به خودشان می‌رسد، اعلام به بیمهگر لازم نیست؛ این برداشت خطرناک است. ماده ۳۰ قانون بیمه مصوب ۱۳۱۶، اعلام موضوع خسارت را حداکثر پنج روز پس از اطلاع الزامی کرده است و تأخیر بدون عذر می‌تواند در رسیدگی مبنای اعتراض بیمهگر شود. تصمیم درباره پیگیری یا صرف‌نظر از خسارت خرد، پس از اعلام و با نظر بیمهگر گرفته شود، نه پیش از آن.
اشتباه‌های رایج درباره فرانشیز
بیشتر اختلاف‌های فرانشیز، از شناخت نادرست همین شرط در روز خرید بیمهنامه برمی‌خیزد و در تسویه، هزینه‌ای پنهان برای بیمهشده می‌سازد. چند خطای تکرارشونده را بشناسید تا در روز خسارت غافلگیر نشوید.
- خواندن فرانشیز فقط در جدول پوشش و ندیدن الحاقیه‌ها
- فرض یکسان بودن فرانشیز در همه رشتههای مسئولیت
- پذیرش فرانشیز بزرگ صرفاً به‌خاطر حق بیمه پایین‌تر
- فرض پرداخت کامل خسارت کوچک زیر سقف، بدون توجه به فرانشیز
- تصور این‌که فرانشیز خسارت اعلام‌نشده را قابل جبران می‌کند